Inauguracja II fazy programu Straty osobowe
W dniu 28 maja 2009 r. o godz. 11.00 w Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie, przy ul. Marszałkowskiej 21/25 odbyła się konferencja prasowa inaugurująca drugą fazę programu „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką” – projektu Instytutu Pamięci Narodowej oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, realizowanego obecnie przez Fundację „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.
Celem programu jest stworzenie imiennej bazy danych, zawierającej wszystkie możliwe do uzyskania informacje o ofiarach prześladowań niemieckich wobec obywateli polskich w latach 1939-1945.
Biorący udział w konferencji podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Tomasz Merta powiedział: „Pierwsza faza programu zakładała scalenie baz danych dotyczących ofiar represji pod okupacją niemiecką istniejących w różnych instytucjach. Doprowadziło to do utworzenia unikalnej bazy danych, w której istnieje ponad 1,5 mln wpisów, mówiących o losach obywateli polskich. Oczywiście nadal trzeba zbierać i scalać te dane, jednak ważny pierwszy krok został uczyniony. Mam nadzieję, że obecnie w tej drugiej fazie uda się poszerzyć naszą wiedzę, poprzez dokonywanie różnych kwerend naukowych i poprzez kontakt z osobami, które mogą uzupełnić nasze bazy o informacje o członkach ich rodzin lub bliskich, którzy zginęli lub byli poddani represjom pod okupacją niemiecką" . (…) Dzisiaj musimy sobie zdawać sprawę, że efekty, jakie osiągniemy, nie będą efektami pełnymi, ale to jedyna droga, by przestać poruszać się w świecie niepełnych liczb. Celem programu jest pogłębienie naszej wiedzy o losie obywateli polskich pod okupacją niemiecką oraz oddanie im hołdu. Powinnością naszej generacji jest pamiętać o tych, którzy wówczas cierpieli i zginęli”.
Obecny na konferencji prezes IPN Janusz Kurtyka podkreślił, że mimo upływu lat Polska najmniej dokładnie oszacowała straty osobowe powstałe w wyniku okupacji Niemieckiej. „Naszym obowiązkiem jest zachowanie pamięci o krzywdach polskich obywateli. Ten projekt jest dowodem na to, że państwo o nich nie zapomina. (…) Merytoryczny nadzór nad projektem sprawuje komisja ekspertów, w skład której weszli historycy o niekwestionowanym dorobku naukowym. Jej szefem jest prof. Tomasz Szarota, w jej skład wchodzi także dr Andrzej Kunert i dr Andrzej Chmielarz. Ta komisja weryfikuje tworzenie bazy danych. (…) Program wspierany jest przez Radę Programową liczącą 40 organizacji i instytucji muzealnych, naukowych i badawczych zajmujących się kwestią strat osobowych obywateli polskich pod okupacją niemiecką.”
Prezes IPN zapowiedział opublikowanie na przełomie sierpnia i września specjalnego opracowania pod redakcją Tomasza Szaroty, Wojciecha Materskiego i Jana Żaryna, przedstawiającego aktualny stan wiedzy na temat strat osobowych poniesionych przez społeczeństwo polskie podczas II wojny światowej.
Dariusz Pawłoś z Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie” powiedział, że celem Fundacji jest powiększenie w ciągu trzech lat bazy danych programu o co najmniej 1,5 mln nowych nazwisk, m.in. dzięki współpracy z partnerami z innych krajów. Aby zidentyfikować jak najwięcej ofiar Fundacja nawiąże także współpracę ze szkołami, organizując dla nich konkurs na zbieranie informacji o prześladowaniach przez III Rzeszę.
